Hoe gebruik je een teleprompter (zonder dat je lijkt voor te lezen)

De meeste mensen die voor het eerst een teleprompter proberen, hebben dezelfde ervaring: de woorden staan er gewoon, en toch ziet de opname er stijf uit. De ogen schieten heen en weer, de stem wordt vlak en elke zin eindigt met dezelfde dalende toon. Dat is geen kwestie van talent. Het komt door een handvol gewoontes bij de opstelling en het lezen die makkelijk te verhelpen zijn als je weet waar je op moet letten.

Deze gids behandelt waar je het scherm neerzet, hoe groot de tekst moet zijn, hoe je klinkt alsof je praat en wat je doet als je hapert. De voorbeelden gebruiken EasyPrompter, een gratis teleprompter die in de browser draait op een telefoon, tablet of laptop, maar de technieken werken met elke prompter.

Zet het scherm dicht bij de lens

Wat op camera het meest verraadt, is een kijkrichting die net niet klopt. Staat de tekst een paar centimeter onder of naast de lens, dan merken kijkers dat je langs ze heen kijkt, ook als ze niet kunnen zeggen waarom. Het doel is dat de woorden zo dicht mogelijk bij de lens verschijnen.

Telefoon of tablet als prompter

Neem je op met een aparte camera of een webcam, zet de telefoon of tablet dan direct onder of direct boven de lens, het liefst ertegenaan. Onder de lens werkt meestal het best, omdat je oogleden dan open blijven en je gezicht ontspannen.

Neem je op met de telefoon zelf, dan zit de frontcamera aan de bovenrand. Zet de tekst er vlak onder: stel in EasyPrompter de positie van de leeslijn laag in (van 10% tot 70% van de schermhoogte), zodat de regel die je leest bovenaan het scherm blijft, en dus dicht bij de lens. Of druk op Camera starten: EasyPrompter zet de frontcamera aan en toont alleen de twee regels die je leest, in een smal eiland vlak onder de lens. Met Pro neemt het de take ook op. Zie teleprompter met camera en oogcontact.

Laptop of desktop

Op een laptop zit de webcam boven het scherm, dus schuif de leeslijn naar boven, of zet Oogcontact aan in het snelmenu van de prompter, zodat de regels die je leest in een smal eiland vlak onder de webcam staan. Houd de laptop op ooghoogte (een paar boeken eronder helpen), zodat je niet omlaag naar de camera kijkt. Gebruik je een beamsplitter-opstelling, waarbij schuin glas de tekst over de lens weerkaatst, lees dan onze gids over spiegelmodus en beamsplitter-opstellingen.

Kies de juiste afstand en lettergrootte

Afstand verandert alles. Hoe dichter je bij het scherm zit, hoe verder je ogen over elke regel moeten bewegen, en hoe duidelijker dat op camera te zien is. Een stukje naar achteren gaan en de tekst groter maken, vermindert de zichtbare oogbewegingen.

Een handige vuistregel: ga zo ver van het scherm zitten als prettig is terwijl je nog zonder knijpen kunt lezen, en stel dan de lettergrootte zo in dat een regel in één oogopslag te lezen is. Een paar gangbare startpunten:

• Telefoon op armlengte: rond 36 tot 50 px, met een smalle tekstkolom.
• Tablet op een statief op een tot twee meter: rond 50 tot 70 px.
• Laptop of monitor verder weg: 70 px en meer.

De lettergrootte in EasyPrompter loopt van 10 tot 120 px (standaard 44 px), en je kunt die tijdens het lezen veranderen met de toetsen + en − of met de grootteknoppen in het snelmenu.

Maak de tekstkolom smaller zodat je ogen minder bewegen

"Schichtige ogen" komen van lange regels lezen. Loopt de tekst van rand tot rand over een breed scherm, dan gaan je ogen bij elke regel van links naar rechts en springen ze terug, en de camera ziet dat. De oplossing is een smalle kolom, meer een krantenkolom dan een boekpagina.

Open in EasyPrompter Weergave (of de optie Lay-out in het snelmenu tijdens het prompten) en verhoog de zijmarges. De instelling gaat van 0% tot 30%. Op een laptop of tablet geeft iets tussen 15% en 25% vaak regels van vijf tot acht woorden, die de meeste mensen met heel weinig oogbeweging kunnen lezen.

Kies een snelheid die jou volgt

Een prompter die te snel scrolt, laat je haasten; een die te langzaam scrolt, laat je stilvallen en wachten op de volgende regel. Beide klinken onnatuurlijk. Begin op een prettig gesprekstempo (EasyPrompter start op 140 woorden per minuut) en pas het vanaf daar aan. Wil je je eigen getal bepalen, dan legt onze gids over leessnelheid op de teleprompter uit hoe je dat meet en hoe lang je tekst duurt.

Het belangrijkste idee: het scrollen moet je stem volgen, niet leiden. Merk je dat je de tekst achternazit, zet hem dan langzamer. In EasyPrompter veranderen de toetsen ↑ en ↓ de snelheid met 10 woorden per minuut terwijl je leest.

Lees de volgende regel, niet de regel die je uitspreekt

Ervaren presentatoren lezen net iets voor op hun mond. Terwijl ze het ene zinsdeel zeggen, zijn hun ogen al bij het volgende. Die kleine buffer zorgt dat de stem natuurlijk klinkt: je weet waar de zin naartoe gaat, dus je kunt hem vormgeven in plaats van elk woord pas te ontdekken terwijl je het zegt.

Hier helpt de leeslijn. EasyPrompter tekent een amberkleurige hulplijn over het scherm. Zie die als de plek waar je spreekt, en laat je ogen er net onder rusten op de woorden die eraan komen. Zet je hem ongeveer in het bovenste derde van het scherm, richting de lens, dan houd je ruimte om te zien wat er komt.

Denk in ideeën, niet in woorden

Woord voor woord lezen geeft een monotone toon. Idee voor idee spreken geeft een stem. Weet voor elke take waar elke alinea voor dient: het punt dat ze maakt en het gevoel erachter. Kom je een alinea tegen op de prompter, dan is het jouw taak om dat idee over te brengen, met de tekst als geheugensteun voor de precieze formulering.

Een paar gewoontes helpen bij dit opdelen in brokjes:

• Kijk even, kijk dan op. Neem een kort zinsdeel in je op en zeg het dan tegen de lens. Je ogen hoeven niet de hele tijd aan de tekst vast te zitten.
• Houd alinea's kort. Eén idee per alinea geeft je natuurlijke momenten om te ademen en opnieuw te beginnen. Onze gids over een tekst schrijven voor de teleprompter gaat uitgebreid in op opmaak.
• Parafraseer als dat helpt. Voelt een zinsdeel onhandig in je mond, zeg het dan op jouw manier. Niemand behalve jij weet wat er in de tekst stond.

Gebruik pauzes en nadruk bewust

Pauzes zijn je sterkste middel om natuurlijk te klinken, en ze zijn het eerste wat mensen laten vallen als ze voorlezen. Een korte pauze voor een belangrijk punt geeft het gewicht. Een pauze na een vraag geeft kijkers even tijd om na te denken.

Markeer pauzes in de tekst met een lege regel of een aanwijzing zoals [pauze]. Kies voor nadruk in elke zin één woord dat de betekenis draagt en leg daar licht de nadruk op. Leg je overal de nadruk op, dan valt niets meer op.

Heb je een langere pauze nodig, stop het scrollen dan echt. In EasyPrompter kun je op de tekst tikken om te pauzeren en nog eens tikken om verder te gaan, of op een toetsenbord op spatiebalk, Enter of K drukken. Je kunt de tekst ook met je vinger slepen om hem met de hand te verplaatsen.

Bedien de prompter met een afstandsbediening

Midden in een take naar het scherm grijpen leidt af, zeker als je een eind van de camera staat. Een bluetooth-toetsenbord of een presenter lost dat op. EasyPrompter reageert op deze toetsen:

De meeste presenters sturen Page Up en Page Down (of pijltjestoetsen), dus in EasyPrompter gaan ze naar de vorige of volgende alinea. Zie het gedeelte over afstandsbediening in de handleiding voor meer.

Een eenvoudige oefenroutine

Even oefenen maakt meer verschil dan welke instelling ook. Een routine die voor veel mensen werkt:

1. Lees de tekst één keer hardop zonder prompter. Pas alles aan waarover je struikelt.
2. Lees hem één keer in Voorbeeld. Voorbeeld in EasyPrompter toont de tekst rustig op volledig scherm, zodat je regeleinden kunt controleren en typefouten kunt zien.
3. Doe een ronde op de prompter op een iets lagere snelheid. Concentreer je op vooruit lezen en pauzeren tussen alinea's.
4. Neem een testtake op en bekijk die terug. Controleer kijkrichting, oogbewegingen en tempo. Pas één ding tegelijk aan.
5. Neem echt op. Inmiddels ken je de tekst goed genoeg dat de prompter een vangnet is, geen kruk.

Herstellen van fouten

Iedereen hapert weleens. Het gaat erom hoe je ermee omgaat, en dat hangt ervan af of je opneemt of live bent.

• Tijdens een opname: stop, pauzeer de prompter, ga terug naar het begin van de alinea (← of Page Up), haal adem en begin de alinea opnieuw. Opnieuw beginnen bij een alinea-overgang houdt de montage netjes.
• Live: stop niet. Zeg de zin in je eigen woorden en ga door. Het publiek heeft de tekst niet.
• Ben je de draad kwijt: pauzeer het scrollen, zoek het begin van de huidige alinea en ga daar verder. De dunne voortgangsbalk van EasyPrompter laat ongeveer zien hoe ver je bent.

Checklist voor de opname

Loop deze lijst door voordat je op opnemen drukt:

• De tekst staat zo dicht mogelijk bij de lens, met de leeslijn vlak bij de camera.
• De lettergrootte is prettig op je echte opnameafstand.
• De zijmarges zijn breed genoeg dat je ogen nauwelijks bewegen.
• De snelheid past bij je natuurlijke tempo en je weet hoe je die midden in een take aanpast.
• De tekst heeft korte alinea's en gemarkeerde pauzes.
• Je hebt hem minstens één keer hardop gelezen en onhandige zinnen aangepast.
• Je afstandsbediening of toetsenbord is gekoppeld en getest (afspelen, pauzeren, terugspringen).
• Het aftellen 3-2-1 staat aan als je even tot rust wilt komen voordat het scrollen begint.
• Het apparaat is opgeladen en het scherm gaat niet op slaap. EasyPrompter houdt het scherm wakker tijdens het prompten in browsers die dat ondersteunen.
• Je hebt een korte test opgenomen en bij het terugkijken op je ogen gelet.

Open de gratis teleprompter

Veelgestelde vragen